Odrzucenie spadku - czy i kiedy można odrzucić spadek ?


Czy raz przyjęty spadek można odrzucić? Czy mimo braku złożenia oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku w terminie, można uchylić się w późniejszym czasie od skutków prawnych tej czynności. Jakie uregulowania w tym zakresie przewidział polski ustawodawca? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć w poniższym artykule.


Spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.

Co do zasady polski ustawodawca przewidział 6- miesięczny okres na odrzucenie spadku. Okres ten liczony jest od momentu, kiedy spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania czyli w większości przypadków o śmierci spadkodawcy. Przepis art. 1015 kodeksu cywilnego ma zastosowanie zarówno do spadkobierców ustawowych jak i testamentowych. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż termin ten jest terminem zawitym, co oznacza że złożenie takiego oświadczenia po terminie nie wywoła żadnych skutków – jest ono po prostu bezskuteczne.

Polski ustawodawca chroni jednak niejako interesy „spóźnionego” spadkobiercy, który nie złożył oświadczenia o odrzuceniu spadku w wskazanym terminie poprzez przyjęcie, iż w takim przypadku spadek dziedziczony jest z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to nic innego jak to, że spadkobierca nabywa spadek po zmarłym z ograniczeniem jednak odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości aktywów spadku.

Zatem kiedy można odrzucić spadek po terminie?

Możliwość taka przewiduje art. 1019 KC, który stanowi, że Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.”

W tej kwestii niedawno  wypowiedział się Sąd Najwyższy w Postanowieniu z dnia 26 listopada 2019 roku w sprawie o sygnaturze IV CSK 398/18.  Teza orzeczenie stanowi iż „ W Decyzji o przyjęciu albo odrzuceniu spadku istotna może być wiedza o całości długów spadkowych i ich rozmiarach, a wiedza jedynie o części z nich - albo możliwość łatwego uzyskania wiedzy o tej części długów - zwłaszcza jeżeli mają one pokrycie w aktywach spadkowych, nie uzasadnia oczekiwania, iż spadkobierca "profilaktycznie" odrzuci spadek albo przyjmie go z dobrodziejstwem inwentarza, ani nie wyklucza możliwości powołania się na błąd w razie późniejszego ujawnienia się innych długów.”

Co to oznacza w praktyce?

Spadkobierca ma możliwość uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku w terminie. W takim spadkobierca winien powoływać się zgodnie z art. 1019 § 2 w związku z art. 84 § 1 zd. 1 i § 2 k.c., na działanie pod wpływem błędu.  Wymaga to wykazania przez spadkobiercę, iż błąd był istotny, dotyczył czynności prawnej - tzn. gdyby znał prawdziwy stan rzeczy, to byłby spadek odrzucił - i znajduje usprawiedliwienie w okolicznościach sprawy.

Z punktu widzenia decyzji o przyjęciu albo odrzuceniu spadku przez spadkobiercę istotna jest wiedza o całości długów spadkowych i ich rozmiarach, a posiadanie informacji jedynie o części długów zmarłego nie może prowadzić do oczekiwania, iż spadkobierca "profilaktycznie" odrzuci spadek albo przyjmie go z dobrodziejstwem inwentarza (pod rządem art. 1015 § 2 k.c. w pierwotnym brzmieniu), ani nie wyklucza możliwości powołania się na błąd w razie późniejszego ujawnienia się innych długów.

Zatem jeśli spadkobierca wiedział jedynie o niektórych długach spadkowych i przyjął spadek wprost, a w późniejszym czasie okazało się, że wartość aktywów spadkowych nie wystarcza na pokrycie długów, rozsądnym rozwiązaniem wydaje się wniesienie przez spadkobiercę do sądu wniosku o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. W przypadku gdy spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, trudno dopatrywać się takiego uprawnienia, bowiem odpowiada on za długi spadkowe jedynie do czynnej wartości spadku.

ZOBACZ WIĘCEJ


Podział majątku wspólnego po rozwodzie

Najczęściej występującym w Polsce ustrojem majątkowym małżeńskim jest małżeńska wspólność ustawowa. Jej ustanie następuje przede wszystkim w przypadku orzeczenia pomiędzy małżonkami rozwodu. Polskie prawo przewiduje dwie drogi pozwalające na dokonanie podziału majątku wspólnego po ustaniu małżeństwa w drodze rozwodu, są to podział sądowy oraz podział umowny.

CZYTAJ

Rekompensata za odzyskiwanie należności w transakcjach handlowych - ile i dla kogo?

W polskim i europejskim porządku prawnym już dość dawno dostrzeżono problem jakim są opóźnienia w terminowym realizowaniu płatności w transakcjach handlowych. Przeciwdziałając temu zjawisku i niejako wychodząc naprzeciw potrzebom wierzycieli w sprawniejszym egzekwowaniu przeterminowanych należności w 2013 roku uchwalono ustawę o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (ustawa ta po ostatniej dużej nowelizacji w 2019 r. zmieniła nazwę na ustawę o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych).

Ustawa pomimo, iż wprowadziła różne rozwiązania prawne najbardziej kojarzona przez przedsiębiorców jest z instytucji zwrotu kosztów odzyskiwania należności stanowiącą zryczałtowaną formę rekompensaty wierzycielowi, kosztów prowadzenia windykacji zaległych wierzytelności.

CZYTAJ

Jak odzyskać pieniądze za wykonaną usługę?

Jesteś przedsiębiorcą i zetknąłeś się z nierzetelnym kontrahentem? A może jako osoba prywatna świadczyłeś komuś swoje usługi, np. tytułu umowy zlecania, czy umowy o dzieło i usługodawca nie chce wypłacić Ci wynagrodzenia?

W życiu codziennym bardzo często spotykamy się z sytuacjami, w których wykonamy dla kogoś określoną usługę, wystawimy fakturę lub rachunek, a druga strona wcale nie spieszy się z zapłatą pieniędzy pomimo upływu terminu płatności.  Co w takiej sytuacji zrobić?  Jak odzyskać należne nam pieniądze?

CZYTAJ

Umowy najmu mieszkania. Najem zwykły i najem okazjonalny. Najem w czasie koronawirusa (COVID-19).

Umowy najmu mieszkania. Najem zwykły i najem okazjonalny. Wynajmując własne mieszkanie osobom trzecim, zawieramy z potencjalnym lokatorem (najemcą) umowę najmu. Oznacza to, zgodnie z polskim prawem cywilnym, że zamierzamy oddać przedmiot najmu (mieszkanie lub pokój) do użytkowania lokatorowi (najemcy) na czas określony lub nieokreślony, za wynagrodzenie w postaci czynszu. Wyróżniamy dwie podstawowe formy najmu: najem zwykły i najem okazjonalny.

Na co szczególnie zwrócić uwagę przy podpisywaniu umowy?

Jakiej ochrony mogą się spodziewać najemcy w czasie epidemii Covid-19 ?

Te tematy poruszamy w dalszej części artykułu.

CZYTAJ

Uptime monitored by Pingus.Cloud